Cyberbezpieczeństwo

Fałszywy SMS, mail i telefon: jak rozpoznać oszustwo

29 października 20265 min czytania

AI Tekst przygotowany z pomocą sztucznej inteligencji (model Claude, Anthropic) i sprawdzony przez prowadzącego. Jak korzystam z AI

Większość ataków na zwykłych użytkowników nie zaczyna się od łamania zabezpieczeń, tylko od wiadomości, która ma skłonić do kliknięcia, podania danych albo przelewu. Takie wiadomości dają się rozpoznać, jeśli wiesz, na co patrzeć.

Sygnały ostrzegawcze

• Pośpiech. „Twoje konto zostanie zablokowane”, „paczka wróci do nadawcy”, „dopłać 1,99 zł w ciągu godziny”. Presja czasu ma wyłączyć myślenie.
• Link do zapłaty lub logowania. Bank, kurier czy urząd nie prosi w SMS-ie o zalogowanie się przez podany link.
• Adres, który prawie się zgadza. Dodatkowa litera, myślnik, inna końcówka domeny. Sprawdzaj adres strony przed wpisaniem czegokolwiek.
• Prośba o kod. Kod BLIK, kod z SMS-a autoryzującego przelew albo kod do logowania są tylko dla Ciebie. Nikt uczciwy o nie nie prosi.
• Nietypowy kanał. Znajomy pisze na komunikatorze, że pilnie potrzebuje pieniędzy przez BLIK. Zadzwoń do niego na znany Ci numer, zanim cokolwiek wyślesz.

Telefon „z banku”

Numer wyświetlany na ekranie można podrobić, więc połączenie, które wygląda jak telefon z infolinii banku, wcale nie musi nim być. Rozmówca mówi o „podejrzanej transakcji” i namawia do przelania pieniędzy na „bezpieczne konto” albo instalacji aplikacji do zdalnej pomocy. Rozłącz się i sam zadzwoń na numer z karty płatniczej lub strony banku.

Co zrobić, jeśli coś jest podejrzane

• Podejrzanego SMS-a prześlij bezpłatnie na numer 8080. Trafi do CERT Polska, który blokuje niebezpieczne strony.
• Incydent zgłoś przez formularz na stronie incydent.cert.pl.
• Fałszywą wiadomość usuń i nie odpowiadaj na nią.

Co zrobić, jeśli już kliknąłeś

1. Jeśli podałeś dane do bankowości, od razu zadzwoń do banku i zablokuj dostęp lub kartę.
2. Zmień hasło do konta, którego dotyczyła wiadomość. Jeśli tego samego hasła używasz gdzie indziej, zmień je również tam.
3. Zastrzeż numer PESEL w aplikacji mObywatel. Utrudni to zaciągnięcie kredytu na Twoje dane.
4. Jeśli straciłeś pieniądze, zgłoś sprawę na policję.